W badejkach, ale z glazejkami, czyli o gwarze wielkopolskiej

Wyrzysk, skąd pochodzę, należy do Krajny, a ta do Wielkopolski (lub Pomorza), gdzie mówi się jeszcze gwarą wielkopolską zawierającą wiele zapożyczeń z języka niemieckiego. Od dziecka nią mówiłem i całe szczęście jej nie zapomniałem. No prawie.

Krajna z pięknymi miastami, takimi jak Nakło nad Notecią, Piła, Łobżenica, Więcbork, Sępólno Krajeńskie, no i Wyrzysk należała przez długi czas do zaboru niemieckiego, więc w jej specyficznej gwarze wiele zapożyczeń z tego języka.

Do Polski, nie w całości, wróciła dopiero po zwycięskim Powstaniu Wielkopolskim.

Od małego mówi się w niej w gwarze wielkopolskiej, niezrozumiałej dla kogoś z Kongresówki, Małopolski czy Podlasia.

Dlatego dla tych, którzy ją zamierzają odwiedzić, skrócony słowniczek kilkunastu popularnych słów.

Zacznę od "pyr", czyli ziemniaków lub kartofli, od których mówi się o nas "poznańskie" lub "wielkopolskie pyry".

Właściwie funkcjonują obie nazwy: pyry i kartofle.

Tytułowe "badejki" to kąpielówki.

A "glazejki" - rękawiczki.

Chłopak to "szczun", a małe dziecko "gzub".

Nie zakładamy okularów, ale "bryle".

Po domu nie chodzimy w pantoflach, ale w "laczkach".

Odświętnym ubraniem męskim nie jest garnitur, ale "ancug".

A beksa, mięczak to "miągwa".

Uwielbiamy "sznekę z glancem", czyli drożdżówkę z lukrem, choć "glanc" to właściwie połysk. Można np. wyczyścić buty "na glanc".

Ktoś bezczelny, arogancki jest u nas "frechowny", i z tego powodu mamy w niego ochotę rzucić "kamlotem", czyli kamieniem.

Nie chodzimy np. do sklepu na skróty, ale "na szagę".

Jeździmy "baną", nie pociągiem i "bimbą", czyli tramwajem.

I robimy wszystko, "rychtyk/g", czyli dokładnie, bo mamy to w genach.

Jak widzisz więc Drogi Czytelniku, gwara wielkopolska nie jest trudna.

A te kilkanaście przykładów słów zamieszczonych powyżej może się Tobie przydać kiedy odwiedzisz Wielkopolskę i Krajnę.