Kto po Chameneim, czyli jak wybiera się Najwyższego Przywódcę Islamskiej Republiki

Ten dureń Trump kompletnie nie rozumie mentalności Irańczyków, o czym świadczą masowe protesty po śmierci Chameneiego na ulicach irańskich miast. Zamiast osłabić państwo ajatollahów, tylko je wzmocnił, bo kult męczeństwa jest w genach szyickich Irańczyków.

Zacznijmy od podstawowych informacji dotyczących ustroju politycznego Iranu.

Rządy uczonego prawnika czyli "welajat e-fakih"

W szyizmie to nie jest nowa koncepcja, ale nadał jej znane obecnie znaczenie ajatollah Chomejni w 70 roku ubiegłego wieku, przebywając na wygnaniu w irackim Nadżafie.

Po rewolucji 1979 roku została ona wpisana do konstytucji Republiki Islamskiej.

Zakłada ona, że Rahbar, czyli Najwyższy Przywódca, ze względu na jego religijny autorytet jest poza publicznym nadzorem i nie angażuje się bezpośrednio w rządzenie krajem.

Raczej czuwa nad tym, by zasady islamu były przestrzegane w życiu publicznym.

Niektórzy szyiccy duchowni, po wprowadzeniu jej w życie, dyskutowali nad zakresem władzy Rahbara - czy ma się ona ograniczać do spraw czysto islamskich, czy też Rahbar ma być "zarządcą" czy "strażnikiem" rewolucji.

Kto wybiera Rahbara ?

Zgromadzenie Ekspertów złożone z osiemdziesięciu sześciu uczonych islamskich, wybieranych na sześcioletnie kadencje.

Duchowni ci, wybierani bezpośrednio przez obywateli, wyznaczają Rahbara, ale mogą też go usunąć ze stanowiska.

Monitorują także jego działalność.

Obecne Zgromadzenie Ekspertów wyłoni też następcę Chameneiego.

W zależności od tego, która frakcja będzie silniejsza, "twardogłowych" czy "liberałów", może powrócić kwestia, która już się pojawiła po śmierci Chameneiego, czy stanowisko Rahbara zastąpić radą trzech jurystów, czy też ma być jak dotąd.

Swego czasu podniósł tę możliwość ajatollah Rafasandżani.

Politycy reformatorscy w Zgromadzeniu Ekspertów brali także wtedy możliwość ustanowienia jakieś demokratycznej kontroli nad działaniami Rahbara.

Postulowali także by osoby świeckie mogły wchodzić w skład Zgromadzenia oraz zniesienie przysługującego Radzie Strażników prawo weta, które umożliwia jej blokowanie niektórych osób do Zgromadzenia Ekspertów.

W istocie jednak wybór nowego Najwyższego Przywódcy zależy od Rady Strażników, w skład której wchodzi dwunastu członków: sześciu wybranych przez Rahbara i sześciu wybranych przez parlament.

Podstawową rolą tej instytucji jest interpretowanie konstytucji oraz wetowanie lub aprobowanie ustaw parlamentu pod kątem zgodności z zasadami islamu.

Ma też ona prawo weta w stosunku do decyzji Zgromadzenia Strażników.

Zapewne po pierwszym szoku spowodowanym śmiercią Chamenejego, ruszą prace nad wyborem nowego.

Ze względu na hermetyczność irańskiego establishmentu trudno obecnie powiedzieć, która frakcja zwycięży.

Reformatorów systemu czy "twardogłowych".

Moim zdaniem śmierć Chameneiego wzmocni to drugie skrzydło.

I jeśli Trump myślał, że śmierć Rahabra osłabi system, to się grubo mylił.

Ona go wzmocni.