28 czerwca 1956 r. robotnicy poznańskich Zakładów Cegielskiego, wówczas Zakładów im. Stalina, podjęli strajk generalny i zorganizowali demonstrację uliczną, krwawo stłumioną przez milicję i wojsko. Życie straciło wówczas, według ustaleń wciąż trwającego śledztwa, 58 osób, a setki zostały ranne.

Niedzielne obchody 70. rocznicy zrywu rozpoczęły się o godz. 6 rano od złożenia wiązanek kwiatów przed bramą Fabryki Pojazdów Szynowych H. Cegielski, skąd w 1956 r. wyruszali strajkujący robotnicy. W uroczystości wzięli udział m.in. związkowcy, kombatanci, przedstawiciele władz centralnych i samorządowych oraz delegacje z różnych zakładów pracy.

Przewodniczący Związku Zawodowego NSZZ „Solidarność” w zakładach H. Cegielski – Fabryka Pojazdów Szynowych (FPS) Wojciech Antczak w swoim wystąpieniu zaznaczył, że 70 lat temu z bramy ówczesnych Zakładów Metalowych im. J. Stalina robotnicy wyszli „w niemym marszu po chleb, wolność i szacunek”.

- Komunistyczny reżim, który nazywał się władzą ludową, nie szanował robotników. Wprowadzał wyśrubowane normy pracy, obcinał wynagrodzenia. Panował wyzysk i bieda, która spowodowała, że robotnicy Cegielskiego wyszli zademonstrować swoje niezadowolenie - powiedział.

Dodał, że do maszerujących zaczęli dołączać pracownicy kolejnych zakładów oraz mieszkańcy. - Zebrano ponad 100 tys. ludzi śpiewających pieśni patriotyczne i religijne, z transparentami „My chcemy chleba”, „Precz z wyzyskiem świata pracy”, „Chcemy wolnej Polski” - mówił związkowiec.

Podkreślił, że pierwsze strzały do demonstrantów służby bezpieczeństwa oddały około godz. 10. - Stłumiono demokratyczny protest. Do dziś nikt za to nie odpowiedział i nie został ukarany - podkreślił Antczak. Zaznaczył, że „duch niezależności wywołany w Poznaniu odezwał się później w Gdańsku 1970 r., Radomiu 1976 r.”.

- Czcijmy dziś pamięć poległych i represjonowanych, ofiar Czerwca 1956 r. To oni obudzili w Polakach wielkie pragnienie wolności i suwerenności - podkreślił.

W kolejnych godzinach delegacje i mieszkańcy będą składać kwiaty i wezmą udział w uroczystościach rocznicowych w różnych lokalizacjach w Poznaniu.

Jak podał poznański magistrat, na godz. 8.15 zaplanowano uroczystość na Politechnice Poznańskiej przed tablicą upamiętniającą studentów poległych w Czerwcu '56. Z kolei o godz. 8.50 zacznie się wydarzenie rocznicowe pod tablicą pamiątkową przy ZNTK S.A. na ul. Roboczej.

O godz. 10 delegacje złożą kwiaty pod pamiątkową tablicą na terenie dawnej zajezdni MPK przy ul. Gajowej, skąd uczestnicy uroczystości przejdą na Skwer im. Trzech Tramwajarek przy ul. Dąbrowskiego, by o godz. 10.45 oddać tam należny hołd.

Na godz. 11 zaplanowano uroczystość przy Pomniku Poległych w Powstaniu Poznańskim 28-30 czerwca 1956 r. przy ul. Kochanowskiego, a o godz. 11.45 rozpocznie się wydarzenie pod tablicą pamiątkową na budynku Komendy Wojewódzkiej Policji.

Wiązanki zostaną także złożone o godz. 13.15 przy Bramie Głównej H. Cegielski - Poznań S.A. z kolei o godz. 16 rozpocznie się msza św. w kościele w Klasztorze Ojców Dominikanów.

Przez prognozowane na niedzielę ekstremalne upały władze Poznania zdecydowały o przeniesieniu zaplanowanej na godz. 17.30 głównej części uroczystości 70. rocznicy Poznańskiego Czerwca 1956 r. do auli Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Z reguły kulminację obchodów organizowano na Placu Mickiewicza przed uczelnianym budynkiem. Stoją na nim Poznańskie Krzyże - pomnik upamiętniający ofiary zrywu.

W obchodach weźmie udział prezydent Karol Nawrocki oraz głowy państw kilku europejskich krajów.

(PAP)
szk/ pad/